Mii hárve smiehtadat buhtes čázi ja borramuša birra – mii dušše “diehttit” ahte dat lea das. Muhto mii dáhpáhuvvá go čáhceluoitagis ii gahča šat goaikkanasge? Roassodilis veadjá leat váigat čoavdit daid dehálamos áššiid, ja dasa gánneha leat muhtin muddui ráhkkanan.

Gokčan dihtii juhkan- ja buhtisvuođadárbbu vahkkui, ávžžuhuvvo vurkkodit 20 lihtara čázi vahkkui juohke olbmo nammii. Čázi fitnet oastit poahtaliin, dahje deavdit lihtiide ruovttus. Divtte čázi leat seavdnjadis, čoaskásis ja buhtisin. Jus dilli gárttaš dan láhkái ahte it sáhte gávppašit borramuša, de dan várás gánnehivčče doallat borramušvuorkká. Pláne áinnas elrávnnji boatkaneami várás ja maid dalle dagašit.  Bora vuos dan borramuša mii galgá orrut čoaskásis, ja doaimmat alccet borramušvuorkká mii gierdá orrut latnjalieggasis ja mas lea guhkes bistevašvuohta. Dakkár go garraláibbit, hermetihkka, lastarievnnit, energiijabárat ja goikešattut. Ane vuorkkás maiddái dakkáraš borramuša mii ii dárbbaš ráhkaduvvot, jus mahká sihke elrávdnji ja čáhci váilu.

Go dus lea dat dárbbašlamos olámuttus, de váfistat bearrašiid dan dárbbašlačča ceavzit roassodilis.  

Go elrávdnji boatkana, erenomážit dálvit, de ruoktu galbmo johtilit. Elrávdnji lea olusiidda dat áidna liggehat, ja dasa gánneha leat liiggás ráhkkanan vai sáhtašii lieggasa doalahit muđuid.  Liige ráhkkaneapmi sáhttá leat stuorra erohussan roassodilis. 

Váfis vuos alccet doarvái liegga biktasiid, teahpáid ja oađđenseahkaid buohkaide bearatgottis. Dat livčče veahkkin doalahit lieggasa jus liggenáđat gártet liggetkeahttá.  Lassin galggašedje gintalat, riššat, lighter, lubmalámpá ja liige báhtterat leat álkit olámuttus vai livčče čuovga go sevnnjoda. 

Leago dus muorrauvdna? Muorravuorká ja doalahit dollasaji ortnegis lea dehálaš. Jus dus ii leat dollaliggehat, de sáhtát árvvoštallat eará liggenvugiid go gássa- dahje parafiidnauvnnaid mat leat heivehuvvon viessoatnui.  Muitte čuovvut dorvobagadusaid dárkilit vealtan dihtii buollinvára ja váralaš gássaid.

Jus elrávdnji jávkkaš guhkká, ja don leat eará liggenvuogi haga, de sáhttá gánnehit leat plánen. Háleš áinnas ovdagihtii gránnjáiguin, ustibiiguin dahje bearrašiin ja soabat singuin liegga saji jus dárbbašuvvo.  Muđuid sáhtát iešge fállat juogadit lieggasa, jus lea vejolaš.

Roassodilis sáhttá boaldámuš leat áibbas mearrideaddjin – jogo jus gártá hoahpus vuolgit, dahje oažžut elrávnnji aggregáhtain. Danne gánneha vaikkoba ovdagihtii vurkkodit dahje fievrridit boaldámuša dáhpáhusaid várás.

Boaldámuša fievrrideapmi ja vurkkodeapmi:

Priváhtaolmmožin oaččut fievrredit gitta 240 lihttera boaldámuša hávil, muhto ane muittus fievrredan dorvvolašvuođa njuolggadusaid.   Juohke lihtti oažžu leat dušše 60 lihtter, ja galget dušše dohkkehuvvon lihtit dego ovdamearkka dihtii jerrylihtit. Plástalihtit galget iskojuvvon ja dohkkehuvvon bensiidnavurkkodeapmái – dohkkeheapmi čuožžu lihtiin go dárkkistat oasttedettiin buvddas.

Maid oaččut ruovttus vurkkodit?

Ásodagas oaččut vurkkodit gitta 10 lihttera boaldámuša. Jus dus lea olgorádju dahje garáša, de oaččut vurkkodit gitta 50 lihttera rádjai. Doaimmat boaldámuša biekkus sadjái, olatmeahttumin mánáide ja viessoelliide, ja čuovo álot buollindorvvolašvuođanjuolggadusaid. 

Eastat buollima:

Bensiinna lea dehálaš gieđahallat várrugasvuođain. Várut doppe rassat dolain, ja ane vuorkáguovllu buolihahtti áđaid, nugo báhpára haga, nu geahpedivččet buollinvára.

Manne boaldámuš lea dehálaš?

Roassodilis soaitá gártat johtilit evakueret, ja dalle lea dehálaš ahte biillas lea doarvái boaldámuš. Lassin boaldámuš sáhttá leat áibbas dárbbašlažžan doallat heahteelrávdnjeaggregáhta jođus, mii doalašii elrávnnji dárbbašlaš apparáhtaide go lieggauvnnaide, čuovggaide, dahje medisiinnalaš dávviriidda. 

Go fáhtehallojuvvot roassodillái, de sáhttet koarta- ja mobiilamáksin fáhkka sáhttá heaitit doaibmamin. Digitála falleheamit, elrávdnjeboatkaneamit dahje teknalašvuođa čuozahusat sáhttet dagahit veadjemeahttumin dábálaš láhkái máksit. Danne gánneha plánet dárbbašlaš gávppašemiid jus buot bisánivčče.

Buorrin ráđđin livčče doallat máŋga máksinkoartta iešguđetge báŋkkuide. Ruđat sáhttet ain leat olámuttus vaikko vel muhtin báŋkkus leat teknalaš váttisvuođat. Muđuid gánneha maid vurkkodit veháš ruđa ruovttus. Ruđas sáhttá leat golli árvu jus digitála máksinvuogit báhcet doaimmakeahttá, ja unnit báberruđat sáhttet leat erenomáš geavatlačča.

Vaikko vel don it geavahivčče ja ruđa beaivválaččat, de vedjet dat leat vearditmeahttun jus vuogádagat beahtášedje. Smiehtat maid don ja bearaš dárbbašivčče gávppašit jus buvddat leat rahpasat, muhto koartamáksin lea doaimmakeahttá – borramuša, čázi ja dárbbašlaš dálkasiid.

Dáid álkes ráhkkanemiin sáhtát váfistit bearrašiiddát gokčat vuođđodárbbuid, vaikko vel dálá áigge máksinvuogádagat livččege doaimmakeahttá.